Formula 1'i Tanıyalım – Viraj Alma

Viraj alma otomobil yarışlarının çok önemli bir parçasıdır ve Formula 1 bir istisna değildir. Düzlüklerdeki mücadelede kararlı olmak motorun gücünü ve frenleri ilgilendiriyor, fakat virajlar ve pilotların yetenekleri doğrudan doğruya daha aşikâr görünüyor. Kazanmakla kaybetmek arasındaki farklılığı yaratan çok ufak avantajı sağlayabilen pilotların olduğu biryerdir virajlar.

Etkin viraj almanın temel prensibi ‘çekiş çemberi’ne dayanıyor. Yarış araçlarının lastikleri sadece sınırlı miktarda tutunma gücüne sahipler. Hızlanma ve frenleme anındaki tutunma uzunlamasına, viraj alma tutunması yanal ya da her ikisinin kombinasyonu olabilir. Yarış pilotları üst üste turlarda farklı frenleme, dönüş ve güç uyguluyorlar ve lastikleri mümkün olduğunca uzun süre kullanabilmek için lastik çalışmasını mümkün olduğunca sert hale getiriyorlar. Üst üste turlardan faydalanmak tam bir yetenek işi, uygun tutunmayı bozmayacak şekilde doğru derecede frenlemeyi bırakarak gazla beslemek ‘çekiş çemberi’nin kullanılmasını en iyi hale getiriyor. Lastiklerden mümkün olduğunca uzun süre maksimum kazancı çıkarabilenler en iyiye sahip olanlardır.

Arkadan kayma ve önden kayma sorunları aracın viraj almasını anlamak için bilinmesi gereken en önemli konular. Akla gelen ilk soru şu aracın kayma anında ilk olarak hangi bitiş noktası dışarı çıkar. Önden kayma (understeer) durumunda ön taraftaki frenlenler serbest kalır öncelikle, araç çok geniş virajı alırken bu kez merkezkaç kuvveti yönetimi ele alır. Arkadan kayma (oversteer) durumunda ise aracın arka bitiş kısmı tutunmayı kaybeder ve aracın ön kısmını yakalamaya çalışır (yol otomobillerinin el freni ile kaydığını düşünün).

 

Viraj İçerisindeki Yarış Çizgisi

Önden kayma doğal olarak sabit bir durum ve bir kez aracın hızını düşürmeye başladımı yeterli miktardaki tutunma etkisi yeniden sağlanır. Bu da neden hemen hemen bütün yol araçlarının tutunma limitindeyken önden kayma ayarı yaptığının bir göstergesi. Fakat bu ayrıca aracı yavaşlatan bir durum ve Formula 1 şasi mühendislerinin neden bundan kaçınmaya çalıştıklarının en büyük nedeni. Arkadan kayma ise tam tersi sabit olmayan bir durum. Pilot, direksiyon ve gaz kombinasyonunu hızlı ve doğru şekilde kullanamazsa bunun sonucu spin olabilir. Fakat arkadan kayma yaşayan şasili araçlar pilota viraj dönüşlerinde yardım ediyor ve tutunma limitlerindeyken önden kaymaya oranla yetenekli pilotlara viraj boyunca çok daha hız taşamalarına olanak sağlıyor. Bütün Formula 1 araçlarının ayarlarının arkadan kayma özelliğiyle ayarlanması, daha fazla ya da daha az miktarda olmasının hangi nedenden dolayı olduğunu gösteriyor.

Yarış otomobilleri virajları üç aşama dönerler : giriş – apex – çıkış. Viraj girişi sesler gibidir, genel terim olarak aracın viraj girişine yönlendiriyor. Frenleme anında ağırlık transferi, aracın etkin kütlesinin arka aksından ön tarafa doğru hareket ediyor, bu evre boyunca arkadan kaymayı teşvik ediyor, bu da pilota viraj dönüşlerinde yardım etmesini sağlıyor. Apex ya da ‘kesme’ noktası virajın doğal noktasıdır, giriş ve çıkış arasındaki geçişin yaşandığı yerdir. Farklı virajlar farklı doğal apexlere sahip olabilirler, erk ya da geç olup olmayacağı (virajın orta noktasından önce ya da sonra) ve pilotlar kendi kişisel tekniklerine göre farklı apexler kullanabilirler (Apex’i geç kullanmak daha erken güç kullanmaya izin verir ve viraj düzenlemeye yardımcı olur). Çıkış evresi ise pilotun gaza yüklendi ve direksiyonla harmanladığı andır : ideal olarak aracı doğru hassas denge anlayışı boyunca çekiş çemberi üzerinde tutmaktır.

Çekiş çemberi ayrıca tutunma seviyesinden (dramatik olarak ıslak ya da kirli pistlerde düşüktür) ve kamberde yapılan çok küçük değişiklikten bile (eğimin olduğu tarafta) bile etkilenir. Birçok başarılı pilot ki bunlar en iyileri sürekli olarak frenleme anında mümkün olduğu kadar araçlarından alabilecekleri limitleri sorgularlar.

 Eski grafiğin farklı yorumları

viraj_cizgisi_945954149.jpg

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

“Formula 1'i Tanıyalım – Viraj Alma” için 0 yorum

  1. bilgiler için teşekkürler. massa the best sana daha iyisini öneriyim; zorluk seviyesinin %105 ile %120 arasında yap.. o zaman inanılmaz zevkli oluyo yarışlar,pozisyon savaşı veeriyorsun resmen her tur( ben 2002nin 2009 yamasında oynuyorum)
    çizgiler şematik olarak doğru. 3 seçeneği göstermiş bize. birincisi sarı çizgi geç fren ve keskin dönüş ardından virajdan hızlı çıkış,yeşil çizgi ideal olan(daha doğrusu aracı korumak açısından ideal olan) tadında fren tadında gaz normal tur at aracını koru.3. çizgi daha çok ataklarda kullanılan ve iyi savunma yapılırsa sonuç veren bir çizgi.fazla içe dal geç fren yap ancak virajdan çıkışın yavaş olacak,ona göre rakibinin yolunu iyi kapat,kapatabilirsen bas gazaaaa.. ben de genelde sarı çizgiyi kullananlardanım,ama duruma göre değişiyor simülasyonlarda.. seviyeyi zorlaştırınca her tur yardıramıyorsunuz haliyle:D birde bizim simülasyonlarda yol tutuş da iyi olduğundan yardırıyoruz haliyle… go kartta da arabayı parçalama gibi bi korkum olmadığından genelde sarı çizgiyi kullanıyorum rekabet halindeyken,arkamda biri varsa yeşil çizgi, önümde biri varsa kırmızı daha çok kullanılıyor haliyle.. amma velakin uzun soluklu yarışlarda önünüzdeki rakibe göre tüüüüm stilleri denemek zorunda kalıyorsunuz… yarışmayı özlemişim yaaaaauu! 🙁

  2. bir pilot istediği tekdirde daha hızlı tur atabilir.ama bu koşulardaki tavşan atletlere benzer yani lastikler çabuk aşınır ve biter.kendisini pite götürcek ölçüde zorlayıp o dengeyi kurarsa max. performans alır.herhangi bir virajı asla kayma olmadan dönemez.O kaymanın ölçüsü artarsa turlar hızlanır.Sıralamaları düşünün.Sıralama turunu normalde yarışta 5 tur sonra atması lazım çünkü araç o sırada sıralamadaki benzin yüküne eşitleniyo.Ama lastiğini koruduğu için en az 0.5 yavaş turlar atıyo.Lastikleri Doğru kullanan pilot uzun mesafede başarılı olur.O yüzden derler ya sıralama pilotu yada yarış pilotu.

  3. Herkes grafiğe göre anlatıyor ve anlatılanlarda az veya çok bilen ayrımı olmaksızın asgari düzeyde anlaşılıyor tahminimce onun için trf1 iyi yaptınız grafiği koymakla :))

  4. Bana grafik biraz anormal gibi geldi :))Yolun genişliğine bakarsak yeşil ve kırmızı manevra başlangıç noktaları fazla erken. Sadece sarının manevra başlangıç noktası normal. Oda sanki fazla yavaşlamış gibi :p

    frenajda içten geçiş yapmak içinse sarının biraz daha ilerisinde dönemeye başlamak lazım. belki çok yavaşlarsınız ama rakibinizi bloke ettiğiniz için avantaj sizde olur. pratikde birsürü yöntem üretebilirsiniz duruma göre 😀 grafik üzerinde hayal etmek biraz zor. Ama sadece sarı çizgi iyi bir tur için ideal olabilir grafikte.

  5. benim de oyunda sürekli kullandığım yarış çizgisi en çok sarı olana benziyor. hatta sarı çizginin dönüşe başlamasından bir miktar daha geç frene basarak geç viraja giriyorum aracın arkasını hafifçe kaydırıyorum, daha apexe gelmeden tam gaz veriyorum ve özellikle araç geçmek için çok avantajlı bir durum oluyor. tabi bu durumda lastiklerim erkenden bittiği için 2 pit stop hele 1 pit stop bana hiç uymuyor. yarışların tamamına yakınında 3 pit stratejisi ile yarışıyorum lastikler bitene kadar benzin de bitip pite daldığım için hiç sorun olmuyor. diğerlerine göre fazladan 1 yada 2 pit yapacağını bilerek yeterli mesafeyi açarken oyuna konsantre olmak çok eğlenceli ve heyecanı arttırıyor. öyle yumuşak stille araç kullanmayı hiç beceremiyorum.

  6. kırmızı çizgi normal şartlarda geçiş yapmak için kullanılır. muhtemelen geçer orada ancak virajın dışında kalan da sarı çizgiyi kullanarak viraj çıkısında tekrar geçer 😛

  7. Aslen F1 pisti icin sari cizgi daha olagan duruyor, Normal cift seritli yolda yesili kullanirim 🙂 Ama bu sadece fikir vermek icin verilmis bir ornek, detaylarin keskin olmasi bu yuzdendir. Arkadaslarin emeklerine lafimiz olamaz degilmi arkadaslar? 🙂 ellerinize saglik trf1.net 😉

  8. kırmızı ve birazda yeşilde viraja hızlı giriyorsunuz ama çıkışta sarı çizgidekine geçilmiş olursunuz:) uzman gibi yorumluyoruz:D
    tabi virajın tipine göre değişen şeyler

  9. Ben kesinlikle sarı çizgide giderdim. Bilgisayar oyunlarında da hep sarı çizgideki gibi bir yol izlerim. Kırmızı çizgi bana sanki kulanılamaz gibi geldi.

  10. Ben bu virajda sarı ile yeşil arası bir çizgide giderim:D
    bana göre virajda önemli olan minumum frenle aracın gaz olmadan dönmesi

  11. Çetin Köprücü viraj içinde gaz verilmez demiş. aslında teorik olarak doğru.. ama ben simülasyonlarda oynarken garip bi stille sürüorum ve herkese de tavsiye ederim çünkü çok zevkli oluo. şöle diim: viraja gelirken virajın başlangıcından çok az bi mesafe önce fren yapıorum çok hafif direksiyonu virajı alcak şekilde döndürüp tam bordürlere doğru viraj içinde tam gaz veriorum ve araç limitte dönüo virajı. bi an için düşünüosuzun acaba taşıcam mı dışarı die ama eğer dönebilriseniz acaip zevkli oluo ve iyi zaman kazanıorsunuz

  12. ahmet kara dediğin yolu biliyorum keyifli oluyo orda sürmek
    bi başvur bakalım belki kabul ederler f1 e:):)

  13. Bodrum`da oturuyorum, Bodrum-Milas arasindaki yolu bilenleriniz vardir mutlaka, super keyifli surerim orda, her ne kadar hanim midem bulandi diye sikayet etsede 🙂 Sekilde ki yesil cizgiyi gorunce ne kadar iyi surdugumu bir kez daha anladim, Liuzzi gibi bende F1`de yaris koltugu istesem? 😀

  14. Eyvallah ben yapacağınızı biliyordum zaten :)) inancım sarsılmadı ayrıca daha evvel yazdığım gibi okumayı sevmeyiz ve kelimeler aklımızda kalmaz şekiller daha akılda kalıcı olur ;
    Her zamanki gibi Abdullah kardeşim alakana teşekkürler

  15. Tabiki biliyoruz Abdullah:Viraja gelince aynalar kontrol edilerek fren vasıtası ile yavaşlanır ve viraj içinde iken asla gaz verilmez.Viraj çıkışında tekrar aynalardan arka ve yan taraf kontrol edilerek hafifçe gaz verilerek yola devam edilir. ( Ehliyet kursunda böyle öğretmişlerdi )

  16. Belki fazla şey istiyor olabilirim fakat katkısı olacağı kanısındayım biz toplum olarak okumayı çok sevmeyiz bu genel bilgilendirme yazılarında anlatılanları şekillerle veya çizimlerle destekleyebilirseniz çok daha hoş olacağına inanıyorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir